Show menu

Παραδοσιακό Τμήμα

Πρόγραμμα σπουδών (με κατοχύρωση τίτλου ολοκλήρωσης κύκλου σπουδών)

02.11.2017

Συνολική διάρκεια φοίτησης 5 χρόνια

 

Ατομικό μάθημα (όργανο)

1 ώρα την εβδομάδα
 

1 χρόνος

  • Γνωριμία με το όργανο:Επαφή/θέση/κράτ  α ημα του οργάνου σε σχέση με την ορθή στάση του σώματος.Απλές τεχνικές ασκήσεις δεξιού και αριστερού χεριού (χειρισμός πένας / δοξαριού, τοποθέτηση δακτύλων στην ταστιέρα στα έγχορδα, έλεγχος αναπνοής και εισαγωγή στους δακτυλισμούς στα πνευστά, τοποθέτηση δακτύλων και παλάμης στα κρουστά).
  • Μουσικά κομμάτια (τραγούδια / οργανικά / χορούς) 1 με 2 σύντομα θέματα χαμηλού βαθμού δυσκολίας, ενδεικτικά από κάθε περιοχή του ευρύτερου Ελλαδικού χώρου. Στόχος ικανοποιητικού αριθμού θεμάτων μέχρι το τέλος της διδακτικής περιόδου.
  • Αναγνώριση μικρών ρυθμικών κύκλων.

Προαγωγικές εξετάσεις: Ο μαθητής παίζει 3 κομμάτια, 1 της επιλογής του και 2 επιλογής του εξεταστή. δουΌλα προερχόμενα από την ύλη της περιόδου που έχει ήδη διδαχθεί.

 

2 χρόνος

  • Τεχνικές ασκήσεις μέσης δυσκολίας
  • Μουσικά κομμάτια (τραγούδια/οργανικά/χορούς) 1 με 2 μέτρια θέματα μέτριου βαθμού δυσκολίας, ενδεικτικά από κάθε περιοχή του ευρύτερου Ελλαδικού χώρου. Στόχος ικανοποιητικού αριθμού θεμάτων μέχρι το τέλος της διδακτικής περιόδου.
  • Αναγνώριση μεσαίων ρυθμικών κύκλων.
  • Εισαγωγή σε βασικούς δρόμους της ανατολικής Μεσογείου.

Προαγωγικές εξετάσεις: Ο μαθητής παίζει 4 κομμάτια. 1 της επιλογής του και 3 επιλογής του εξεταστή αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα και τους δρόμους των θεμάτων αυτών. Όλα προερχόμενα από την ύλη της περιόδου που έχει ήδη διδαχθεί. Εξέταση πάνω σε ρυθμικά γνωρίσματα με το στόμα ή χτύπο με των χεριών.

 

3 χρόνος

  • Ειδικότερες τεχνικές ασκήσεις αυξημένης δυσκολίας χειρισμού πένας (στην περιπτωση των νυκτών), ταχύτητας και δυναμικών.
  • Μουσικά κομμάτια (τραγούδια/οργανικά/χορούς) 1 με 3 μέτρια- μεγάλης διάρκειας θέματα αυξημένου βαθμού δυσκολίας, ενδεικτικά από κάθε περιοχή του ευρύτερου Ελλαδικού χώρου. Στόχος 10 θέματα τουλάχιστον μέχρι το τέλος της διδακτικής περιόδου.
  • Αναγνώριση μεγάλων ρυθμικών κύκλων.
  • Εμβάθυνση στους βασικούς δρόμους της ανατολικής Μεσογείου με τις μετατροπίες τους και εισαγωγή στον αυτοσχεδιασμό.

Προαγωγικές εξετάσεις: Ο μαθητής παίζει 4 κομμάτια. 1 της επιλογής του και 3 επιλογής του εξεταστή αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα και τους δρόμους των θεμάτων αυτών. Όλα προερχόμενα από την ύλη της περιόδου που έχει ήδη διδαχθεί. Εξέταση πάνω σε ρυθμικά γνωρίσματα με το στόμα ή χτύπο με των χεριών.  Εκτέλεση σύντομου αυτοσχεδιασμού 1 -2 λεπτών σε δρόμο της επιλογής του μαθητή.

 

4-5 χρόνος

  • Συνέχεια σε τεχνικές ασκήσεις αυξημένης δυσκολίας χειρισμού πένας (στην περιπτωση των νυκτών), ταχύτητας και δυναμικών.
  • Μουσικά κομμάτια (τραγούδια/οργανικά/χορούς) 3 με 6 μέτρια - μεγάλης διάρκειας θέματα αυξημένου βαθμού δυσκολίας, ενδεικτικά από κάθε περιοχή του ευρύτερου Ελλαδικού χώρου και εισαγωγή σε μουσικές φοόρμες της καθαυτού ανατολικής μουσικής (σεμάι, συνθέσεις με σύνθετα ρυθμικά συστήματα) και των βαλκανίων. Στόχος 10 - 12 θέματα μέχρι το τέλος της διδακτικής περιόδου τον 4ο χρόνο και 10 -12 τον 5ο.
  • Περαίτερω ανάλυση των δρόμων της ανατολικής Μεσογείου με τις μετατροπίες τους και εμβάθυνση στον αυτοσχεδιασμό χρησιμοποιώντας μετατροπίες βάσει 4χόρδων.
  • Ρυθμικός αυτοσχεδιασμός με συνοδεία κρουστού.
  • Κατά το 2ο εξάμηνο του 4ου έτους προετοιμασία ρεσιτάλ μικρής διάρκειας. 20’ λεπτά παρουσίαση στο τέλος του 4ου χρόνου. Δυνατότητα παρουσίασης με συνοδευτικό ή κρουστό όργανο κατόπιν επιθυμίας του μαθητή.
  • Κατά το 2ο εξάμηνο του 5ου έτους προετοιμασία πτυχιακού ρεσιτάλ. 1 ώρα παρουσίαση στο τέλος του 5ου χρόνου. Μέρος της παρουσίασης με συνοδεία είναι απαιτούμενο.
  • Οργάνωση/επιμέλεια/συγκρότηση μουσικού συνόλου με στόχο την διεκπεραίωση μουσικής εμφάνισης.

Πάντα με την υποστήριξη και παρακολούθηση του καθηγητή, ο μαθητής είναι υπεύθυνος για την διευθέτηση των παραμέτρων εκείνων που αφορούν την προώθηση και διεξαγωγή μουσικής εμφάνισης σε κοινό με κεντρικό πρόσωπο τον ίδιο κατά τα πρότυπα που συμβαίνει στον επαγγελματικό χώρο.

 

Προαγωγικές εξετάσεις από τον 4ο στον 5ο χρόνο δεν υπάρχουν παρά μόνο παρουσίαση 20’ λεπτών  στο τέλος του 4ου.

 

Πτυχιακό ρεσιτάλ (5ος χρόνος):

Στο πρόγραμμα του πτυχιακού του ρεσιτάλ, διάρκειας περίπου μίας ώρας, ο υποψήφιος απόφοιτος έχει την ελευθερία να παίξει κομμάτια της επιλογής του  πληρώντας ταυτόχρονα τις εξής προυποθέσεις:

  • Εκτέλεση ενός αυτοσχεδιασμού (taqasim) 3 - 4 λεπτών πάνω σε ένα μακάμ της επιλογής του όπου θα πρέπει να αναπτύξει τις ανάλογες μετατροπίες έτσι όπως έχει οριστεί από την διδασκαλία.
  •  Εκτέλεση ενός ρυθμικού αυτοσχεδιασμού με συνοδεία κρουστού κατα την διάρκεια ενός παραδοσιακού μουσικού θέματος.
  • Το πρόγραμμα να περιλαμβάνει κομμάτια τέτοια ώστε να καλύπτει όσο το δυνατόν περισσότερο το φάσμα των ειδών των ρυθμικών κύκλων (π.χ. ¾, 4/4, 5/8,6/8, 7/8, 9/8 κτλ) όπως και διαφόρων ταχυτήτων και μουσικής φόρμας.         

(Η εκμάθηση διεκπεραιώνεται μέσω συνδυασμού ανάγνωσης αλλά και ακουστικά με σκοπό την ενδυνάμωση των θεωρητικών γνώσεων γραφής αφενός και αφετέρου της αποτύπωσης των μελωδιών με το αυτί)

 

Ομαδικά μαθήματα (Υποχρεωτικά/προαιρετικά)

1 ώρα και μισή το καθένα την εβδομάδα

 

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ υποχρεωτικό (5 χρόνια)

  • Θεωρία Ανατολικής Μουσικής.

Συντάσσοντας την θεωρία της ελληνικής μουσικής παράδοσης έτσι όπως αυτή αναπτύσεται ιστορικά από κοινού με τα υπόλοιπα μουσικά συστήματα της Ευρύτερης Ανατολικής Μεσογείου (Βυζάντιο, Οθωμανική περίοδος, Αραβικός κόσμος) το μάθημα αυτό διαπραγματεύεται με το σύστημα των υπομονάδων των δρόμων της Ανατολής (3χορδα, 4χορδα, 5χορδα) και με τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται μέσω αυτών τα γένη των ήχων και των μακάμ. Επιπλέον, παρότι θεωρητικό, το ομαδικό μάθημα της θεωρίας, διατηρώντας την έπρακτη πλευρά του, εστιάζει στην άμεση εφαρμογή της γνώσης την οποία διαπραγματεύεται και στον πειραματισμό. Επιτούτου, η παρουσία των μαθητών με τα οργανά τους στο μάθημα της θεωρίας είναι επιβεβλημένη. Τέλος, Μορφολογία, Ιστορία της Μουσικής, ρυθμικοί κύκλοι και μουσικές φόρμες είναι αντικείμενα τα οποία καλύπτονται μέσα από το μάθημα αυτό της θεωρίας κατα την διάρκεια της 5ετούς φοίτησης.

  • Θεωρία Δυτική
    (ενσωματωμένη στην τάξη της Ανατολικής Μουσικής Θεωρίας)

Επίπεδα Α΄& Β΄.  

Η δυτική ή ευρωπαική θεωρία είναι γνώση απαραίτητη για όλους τους μαθητές ανεξαρτήτου μουσικού ιδιώματος και ύφους και χρησιμοποιείται ως κοινό αποδεκτό εργαλείο για την απόδοση, διδασκαλία, περιγραφή και καταγραφή της εκάστοτε μουσικής παγκοσμίως. Ως εκ τούτου, με στόχο την εδραίωση ισχυρών μουσικών βάσεων των μαθητών και της παραδοσιακής μουσικής, η παρακολούθηση της συγκεκριμένης ύλης, σε συνδυασμό με την θεωρία κατά την οποία περιγράφεται η μουσική παράδοση της Ελληνικής και της Ανατολικής Μεσογείου, θεωρείται επιβεβλημένη.

H ύλη της Δυτικής θεωρίας αναπτύσσεται μέσα σε 2 έτη με αντίστοιχα επίπεδα τα οποία ενσωματώνονται στο συνολικό 5ετές πρόγραμμα της παραδοσιακής θεωρίας ως μέρος της ώρας της διδασκαλίας της. Δεν υπάρχει ξεχωριστή επιπλέον ώρα και μάθημα για την Δυτική θεωρία.

 

1 χρόνος

Βασικές γνώσεις θεωρίας της κλασικής μουσικής της Δύσης. Επαφή και εξοικείωση με το πεντάγραμμο και τους κανόνες καταγραφής τροπικής μουσικής σε αυτό. Σημειογραφία για μικροδιαστήματα και ρυθμικά μοτίβα που απαντώνται στην παραδοσιακή μουσική.

 

2 χρόνος

Θεωρία της Ανατολικής μουσικής Α’

- Βασικά 3χορδα-4χορδα και 5χορδα

- Βασικά μακάμια (Başit makamlar)

[Rast, Ussak, Beyati, Neva, Hüseyni, Çargah, Buselik, Kürdi, Hicaz, Humayun, Uzzal, Zirguleli Hicaz, Basit Suzinak, Karcığar]*

 

3 χρόνος

Θεωρία της Ανατολικής μουσικής Β

Σύνθετα μακάμια (Geçki makamalar)

[Segah, Müstear, Hüzzam, Acem, Acem Kürdi, Saba, Bestenigar, Hisar, Hisar Buselik, Sehnaz, Nikriz, Neveser]*

 

4 χρόνος

Θεωρία της Ανατολικής μουσικής Γ

Μεταφερμένα μακάμια (Sed makamlar)

[Mahur, Nihavend, Acem Aşiran, Sultani Yegah, Hicazkar, Kürdili Hicazkar, Evcara, Seddi Araban]*

 

*[Η λίστα με τα μακάμια σε κάθε επίπεδο είναι ενδεικτική και προσαρμόζεται ανάλογα με το επίπεδο των μαθητών και την ροή διδασκαλίας. Επιλέγoνται από κάθε ομάδα μακαμιών κυρίως αυτά στα οποία ανιχνεύονται αντιστοιχίες στο ελληνικό παραδοσιακό ρεπερτόριο ή (και) στην βυζαντινή μουσική]

 

5 χρόνος

  • Στοιχεία Βυζαντινής μουσικής - Ρυθμολογία
  • Ιστορική αναδρομή της εξελικτικής πορείας τους συστήματος της Βυζαντινής μουσικής.
  • Η σημειογραφία της Εκκλησιαστικής μουσικής ως μέσο καταγραφής κοσμικής μουσικής. Η Βυζαντινή μουσική ως δίοδος επικοινωνίας με μουσικές κουλτούρες γειτονικών λαών.             

- Γνωριμία με την σημειογραφία του συστήματος της Βυζαντινής μουσικής

- Χαρακτήρες ποσότητας

- Χαρακτήρες ποιότητας

- Χρονικοί χαρακτήρες

  • Οι ήχοι της Βυζαντινής μουσικής.
  • Εκμάθηση απλών μουσικών παραδειγμάτων σε κάθε ήχο.
     
  • Ρυθμολογία:

Εξοικείωση και πρακτική άσκηση πάνω στα ρυθμικά γένη που αναπτύσσονται στις λαϊκές και λόγιες μουσικές παραδόσεις της ανατολικής Μεσογείου.

 

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ (προαιρετικό το 3o /υποχρεωτικό 4ο έτος & 5ο έτος)

Το μουσικό σύνολο ως ομαδικό μάθημα βοηθάει στην διαπεδαγώγηση του μαθητή επικεντρώνοντας σε χαρακτηριστικά όπως ομαδικότητα, συγχρονισμός και σεβασμός των δυναμικών του συνόλου, διαδραστικότητα, συγκέντρωση στη μουσική φόρμα. Μεταξύ άλλων, τα στοιχεία αυτά είναι γνωρίσματα που οφείλει να έχει κάθε επαγγελματίας μουσικός ο οποίος καλείται να συνεργαστεί με άλλους επαγγελματίες. Συνεπώς, το μάθημα του συνόλου προτείνεται ως το μεταβατικό στάδιο από το ακαδημαϊκό στο επαγγελματικό περιβάλλον κατά τη διάρκεια του οποίου ο μαθητής θα χτίσει τον μουσικό του χαρακτήρα.

Κατά το μεγαλύτερο ποσοστό το ρεπερτόριο του μαθήματος διαμορφώνεται σε συνεννοήση με όλους διδάσκοντες των ατομικών μαθημάτων ώστε να δίνεται η δυνατότητα στο μαθητή να παίζει τα θέματα που μαθαίνει στο ατομικό και με άλλους.

Κατά τη διάρκεια της 5ετής φοίτησης, στα πρώτα 2 χρόνια ο μαθητής θα είναι απασχολημένος με την γνωριμία του με το όργανο της επιλογής του και την ανάπτυξη της τεχνικής του σ’αυτό. Επακολούθως, για τη συμμετοχή του μαθητή σε σύνολο, η μετάβαση από το ατομικό στο ομαδικό καθίσταται ομαλότερη από το 3ο ή 4ο έτος και μετά, και ανάλογα με την πρόοδο του, μιάς και η τεχνική μετά από 2 χρόνια εξάσκησης θα του έχει επιφέρει περισσότερο ανεξαρτησία στην απόδοση των θεμάτων.

 

KATATAΞΕΙΣ

Για όσους υποψήφιους μαθητές θεωρούν ότι κατέχουν ορισμένο επίπεδο γνώσης του αντικειμένου της παραδοσιακής μουσικής, παρέχεται η δυνατότητα κατατακτήριας ακρόασης για τα όργανα, και ένα θεωρητικό ερωτηματολόγιο κατάταξης προσαρμοσμένο στις διαβαθμίσεις των επιπέδων έτσι όπως αυτές έχει σχεδιαστεί από τους συντελεστές του τμήματος της παραδοσιακής μουσικής. Οι κατατακτήριες αυτές λαμβάνουν μέρος στην αρχή κάθε εξαμήνου στον χώρο του ωδείου του Athenaeum.

 

ΧΟΡΩΔΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ (προαιρετικό)

Στην χορωδία έχουµε σκοπό να ανακαλύψουµε το όµορφο όργανο που κρύβεται µέσα στο σώµα µας, τη φωνή. Ανταλλάσσοντας στοιχεία, παρατηρώντας ο ένας τον άλλο και αυτοσχεδιάζοντας ερµηνεύουµε - διασκευασµένα και µη -τραγούδια απ' τις παραδόσεις της Ελλάδας, των Βαλκανίων και της Μεσογείου. Περιπλανόµαστε σε µια πολύ παλιά αρµονική και σχεδόν τελετουργική διαδικασία, το οµαδικό τραγούδισµα όπως αυτό συναντήθηκε σε µικρές τοπικές κοινωνίες αλλά και αστικά και πολιτισµικά κέντρα παλαιότερων εποχών στην Ελλάδα και πέριξ.

Προχωρώντας χτίζουµε τον δικό µας κώδικα πολυφωνίας και αρµονίας των φωνών και γνωρίζουµε τους τραγουδιστούς ρυθµούς του λόγου. Συνηχήσεις από την παράδοση κάθε τόπου, που κατοικούν στη συλλογική µας µνήµη, γίνονται χαλί για να συντονίσουµε σώµα, νου και αισθήσεις. Δουλεύουµε οµαδικά επάνω στα µακάµια, τους λαϊκούς δρόµους, τον αυτοσχεδιασµό και τους σκοπούς, µε γνώμονα τις λέξεις, τα σύµφωνα και τα φωνήεντα, πάνω σε δικά µας αλλά και γνωστά δίστιχα, κοτσάκια και παραλογές από ξηρά και θάλασσα.

Ασκούµαστε στους µηχανισµούς της αναπνοής και της άρθρωσης, µουσικοτροπούµε µε παιχνίδια ρυθµού και κίνησης. Η χορωδία απευθύνεται σε επαγγελματίες και ερασιτέχνες τραγουδιστές, καθώς και σε μουσικούς – οργανοπαίκτες, που επιθυµούν να δουλέψουν µε τη φωνή τους.

Το ομαδικό μάθημα της χορωδίας μιας και είναι προαιρετικό ο μαθητής μπορεί να συμμετέχει σε όποια χρονιά της 5ετούς φοίτησης επιθυμεί για τουλάχιστον 1 χρόνο.

 

Ελεύθερη Παιδεία

Στην κατηγορία της ελεύθερης Παιδείας ο μαθητής δεν δεσμεύεται να παρακολουθήσει τα υποχρεωτικά ομαδικά μαθήματα του 5ετούς κύκλου σπουδών στην παραδοσιακή μουσική. Ο μαθητής έχει το δικαίωμα να παρακολουθήσει τα μαθήματα που τον ενδιαφέρουν σε όποιο συνδυασμό επιθυμεί. π.χ. θα μπορεί να κάνει μόνο ατομικό, ή/και θεωρία, ή/και χορωδία, ή/και σύνολα.

Σε αυτή τη περίπτωση θα πρέπει ο ενδιαφερόμενος να περάσει μία ακρόαση για την τοποθέτησή του στο ανάλογο επίπεδο. Οι ακροάσεις αυτές λαμβάνουν μέρος κάθε Σεπτέμβριο πριν την έναρξη της ακαδημαϊκής περιόδου στον χώρο του ωδείου του Athenaeum.

Για την ελεύθερη παιδεία δεν προβλέπεται απονομή τίτλου όπως στον 5ετή κύκλο σπουδων. Παρόλαυτα, ο μαθητής που έχει επιλέξει την ελεύθερη παιδεία μπορεί να λάβει μία βεβαίωση για ότι έχει διδαχθεί.